Lutesyum (lutetium) saati 264 milyar yılda 1 saniye şaşıyor

TechRadar’ın haberine göre National University of Singapore (NUS) araştırmacıları, tek bir lutesyum iyonuna dayanan iki saatle atom saatlerinin doğruluk rekorunu kırdı. Nature’da yayımlanan makalede, saatler için değerlendirilen kesirli belirsizlik değerleri 1,2 × 10⁻¹⁹ ve 1,3 × 10⁻¹⁹ olarak verildi; bunlar bir atom saati için şimdiye kadar bildirilen en düşük değerler. 1,2 × 10⁻¹⁹ sonucu, yaklaşık her 264 milyar yılda 1 saniyelik hataya karşılık geliyor.

Sonuç, Şubat 2026’da 4,4 × 10⁻¹⁹ değeri bildiren Çin Bilimler Akademisinin Wuhan’daki kalsiyum iyonlu saatinden yaklaşık 3,7 kat daha düşük. Ayrıca NIST’in Temmuz 2025’te tanıttığı ve 5,5 × 10⁻¹⁹ değeri bildiren alüminyum iyonlu saatten 4,6 kat daha düşük.

NUS bünyesindeki Centre for Quantum Technologies (CQT), bağımsız saatlerini korelasyon spektroskopisiyle 200 saat boyunca karşılaştırdı. Saatler 5,7 × 10⁻¹⁹ sınırları içinde uyuştu; ekip bunun şimdiye kadarki en hassas saat karşılaştırması olduğunu belirtiyor. Wuhan saatinin iyonların çevresini sıvı azotla yaklaşık 80 kelvine soğutmasının aksine, lutesyum saatleri manyetik kalkanlama olmadan doğrusal Paul tuzaklarında oda sıcaklığında çalıştı.

Bu sonuç, 1967’den beri sezyuma dayanan saniye tanımının değiştirilmesine ilişkin tartışmalara katkı sağlayabilir. Optik saatler sezyumdan 100 kata kadar daha iyi performans gösterebiliyor, ancak henüz bir halef seçilmedi. Versailles’da 13–15 Ekim 2026’da yapılacak Ağırlıklar ve Ölçüler Genel Konferansı için hazırlanan taslak karar, 2030 toplantısında bir öneri sunulmasını istiyor. Eş ilk yazar Michael Lee’ye göre ekibin sonraki adımı, laboratuvar ölçeğindeki saati taşınabilir bir sisteme küçültmek.