Antik mitler, yapay zekâyı nasıl geliştirdiğimizi ve anladığımızı şekillendirdi

Yapay yaşam ve düşünebilen makineler hakkındaki insan fikirleri bilgisayarlardan çok daha eskidir. Yunan mitleri, Hephaestus’un yarattığı altın işçileri anlatır. Yahudi folklorunda ise yaratıcısının emirlerini yerine getirmek üzere oluşturulan yapay varlık Golem yer alır.

Myth-Made Machines: The Stories Behind Artificial Intelligence adlı kitapta Dave Bradley ve Kelly Vero, mitolojinin, edebiyatın, film ve televizyonun hem kamuoyunun yapay zekâ beklentilerini hem de bu alanda geliştirilen bazı teknolojileri şekillendirdiğini savunuyor. ChatGPT 2022’de kullanıma sunulduktan sonra Skynet ve HAL 9000 hakkında yapılan şakaları, eski hikâyelerin yeni sistemleri nasıl çerçevelediğine örnek gösteriyorlar.

Yazarlar bilgisayarlarla ilgili erken kurgusal bağlantılara da dikkat çekiyor. Jonathan Swift’in 18. yüzyılda yayımlanan Gulliver’s Travels eseri, yararlı bilgi bulma umuduyla kelimeleri yeniden düzenleyen Engine of Lagado’yu içeriyor. “Artificial intelligence” terimi modern anlamıyla 1950’lerde bilgisayar bilimci John McCarthy tarafından ortaya atıldı.

Bradley, günümüz mühendislerinin Isaac Asimov ve William Gibson gibi yazarların eserleriyle büyüdüğünü söylüyor. 2022 tarihli bir araştırmaya göre Birleşik Krallık’taki astronomların yüzde 93’ü bilimkurgudan hoşlanıyordu ve yüzde 69’u bunun kariyer kararlarını etkilediğini belirtti. Yazarlar ayrıca HAL 9000’den esinlenen NASA bağlantılı çalışmaları ve Google DeepMind’ın 2024 tarihli “Robot Constitution” belgesini, kurgunun gerçek dünyadaki yapay zekâ düşüncesini etkilediğine örnek veriyor.

Yazarlar, yapay zekânın 2026’da hızla değişmesinin kitaplarını eski hikâyelere odaklamalarının bir başka nedeni olduğunu söylüyor.